श्रीरामकथा वाचकांच्या मनी बिंबावी यासाठी मोरोपंत वेगवेगळे प्रयोग करतात हे आपण पाहिलंच आहे. या प्रयोगांचा कधीकधी अतिरेक होतो आणि कथेतील रामाऐवजी शब्दांनाच महत्त्व दिले जाते.  ‘श्रीरामचंद्रांची प्रार्थना’ या शीर्षकाखाली येणाऱ्या काव्यात प्रार्थनेच्या भावाऐवजी  असा शब्दखेळ अधिक आहे.  त्वदश्रयें  खोटी परमाया सदा विती जीव भ्रमविती रामा! पर माया सदा विती (३०३/३)  कां सुदासी नको? वळें कां उदासीन कोवळें? (४)  दीनां गांजी मोहपाश; हा पाउल गडी लया … Continue reading मोरोपंतांचे शब्द ‘मोह’ळ

रसग्रहण :  ‘अंतर्नाद एका मासिकाचा उदयास्त’  लेखक : भानू काळे  भानू काळेंचं आत्मचरित्र आणि अंतर्नाद मासिकाचं आत्मवृत्त यांची सुरेख गुंफण मौज प्रकाशनाच्या ‘अंतर्नाद | एका मासिकाचा उदयास्त’ या पुस्तकात साधली गेली आहे. सुजाण, सुबुद्ध दर्जेदार लिखाणाची भूक अंतर्नादने गेली तीस वर्षे भागवली. यापलीकडे मुमुक्षू वाचकाला सुजाण आणि सुबुद्ध करण्याचा मोठा प्रयत्न अंतर्नादने केला. हा सर्व इतिहास, अंतर्नादच्या सुरुवातीपासून शेवटापर्यंत  झालेल्या प्रवासाची ओळख अत्यंत प्रांजळ विवेचनातून … Continue reading रसग्रहण : ‘अंतर्नाद एका मासिकाचा उदयास्त’

प्रॉस्पेक्ट पार्क न्यू यॉर्क येथील एक सूर्योदय  छायाचित्र : सौ. शुभांगी जोशी Continue reading मुखपृष्ठ सप्टेंबर २०२६

बुद्धिमंतांना प्रिय असं विबुधप्रिया वृत्त.  यातही मोरोपंतांनी त्यांच्या भाषाप्रभुत्वातून रामकथा खुलवली आहे. मोरोपंत विबुधप्रिया वृत्ताला हरिनर्तन छंद म्हणतात. (गालगालल गालगालल गालगा)  गेयता असलेल्या या वृत्तातील प्रत्येक ओळीत एकेक घटना गुंफत मोरोपंतांनी  कथेला वेग दिला आहे. २६२/४/  शंभुच्या धनुचे, पळांत चि ओढितां   तुकडे करी जानकी, पणसिद्धि पाहुनि, हर्षुनि, प्रभुतें वरी,  दे  तिघांसि सुता तिघी, जनकासि कीर्ति मिळे बरी  या दोन वाक्यांत रामाचा विवाहही होऊन जातो. … Continue reading मोरोपंत : ‘विबुधप्रिया, सवया रामायण’

कार्ल सेगन यांची ‘कॉसमॉस’ ही मालिका नितांतसुंदर आहे. या मालिकेतील अनेक दृश्यं अविस्मरणीय आहेत. या मालिकेतील माझ्या मनावर प्रभाव पाडलेला एक प्रसंग आठवतो. या दृश्यात एक मोठं वाचनालय दाखवलं आहे. वाचनालयातील प्रत्येक मजल्यावर भिंतींलगत पुस्तकांनी गच्च भरलेली कपाटे ठेवलेली आहेत. कार्ल सेगन त्या पुस्तकांच्या कपाटांकडे निर्देश करून म्हणतात, ‘अशी कल्पना करा, की तुम्ही दर आठवड्याला एक पुस्तक वाचता. या गतीने जर तुम्ही आयुष्यभर पुस्तके वाचली … Continue reading तथ्यज पुस्तकांची शोधयात्रा