नुकत्याच केलेल्या अमेरिका प्रवासाच्या निमित्ताने … भारतातून अमेरिकेत केलेला प्रवास हे   नुसते एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी जाणे नसते. त्याला अनेक सांस्कृतिक, सामाजिक, आर्थिक आयाम असतात. याबाबतची निरीक्षणे क्रमशः … अमेरिकेला जाण्यापूर्वी खूप पूर्वतयारी करावी लागते. विमान प्रवासाचे नियोजन हा त्या तयारीचा एक महत्त्वाचा भाग असतो. पुरेसे आधी नियोजनबद्ध बुकिंग केल्यास विमानाची तिकिटे स्वस्त मिळू शकतात. भारतातून अमेरिकेला जाण्यासाठीच्या प्रवासाचे तीन पर्याय उपलब्ध असतात : … Continue reading संपादकीय : अमेरिका प्रवास — भाग १ :  उड्डाण

 खरे सांगायचे झाले तर मला मुंबईला जाणं अजिबातच आवडत नाही. तिथली ती चिकट, दमट हवा, गर्दी, आवाज, ट्रॅफिक यांची एक भीती मनात बसली आहे. त्यामुळे मुंबईत काही काम निघाले, की ते टाळायचे किंवा इतरांच्याकडून करून घ्यायचं अशी रणनीती मी करतो. परंतु या वेळी त्यातलं काहीच करता येणं शक्य नव्हतं. त्यामुळे हा प्रवास जास्तीत जास्त नियोजनबद्धरित्या करणे हा एकच पर्याय उरला होता. वंदे  भारत रेल्वेने  दादर … Continue reading संपादकीय : मुंबई..

ख्यातनाम संस्कृतज्ञ आणि मराठी व्याकरणाचे अभ्यासक प्रा. कृ. श्री. अर्जुनवाडकर हे स. प. महाविद्यालय आणि मुंबई विद्यापीठ येथे कार्यरत होते. अर्जुनवाडकर यांचे हे जन्मशताब्दी वर्ष आहे. त्या निमित्ताने त्यांच्या एका ऐतिहासिक पुस्तकाबद्दल…  संपादक     ‘या समाज माध्यमांचे व त्यांच्या अतिवापराचे करायचे काय?’ या प्रश्नाने हळूहळू विक्राळ स्वरूप धारण केले आहे यात काही शंका नाही; परंतु या समाजमाध्यमांचा चांगला वापरही होऊ शकतो याचा एक सुखद प्रत्यय मला … Continue reading संपादकीय : मराठी व्याकरणाचा इतिहास समजावून घेताना…

अग्रलेखांचा अस्त   नुकताच पुण्यातील एका  ख्यातनाम  दैनिकाने अग्रलेख थांबवण्याची रीतसर  घोषणा केली.  पूर्वी एखादे वृत्तपत्र वाचले जायचे ते त्यातील अग्रलेखासाठी.  दर्पणकार बाळशास्त्री जांभेकर यांच्यापासून अग्रलेख आणि ते नियतकालिक घेणारे संपादक यांचे एक अद्वैत होते.  स्वातंत्र्यपूर्व काळ आणि स्वातंत्र्योत्तर काळात वृत्तपत्रे चालवली जायची ती आपले विचार आपली धोरणे लोकांपर्यंत पोहोचवायची या हेतूने.  ती वृत्तपत्रे व मुखपत्रे अशी दोन्ही होती.  ते दिवस ते अग्रलेख थांबवण्याचे दिवस … Continue reading जून २०२६ : संपादकीय 

   काही व्यंगचित्रे बघता क्षणी समजतात तर काही समजण्यासाठी आपल्याला थोडे प्रयास करावे लागतात. त्या चित्रात दाखवलेल्या गोष्टी आणि मजकूर यांचे संदर्भ तपासावे लागतात, समजून घ्यावे लागतात. नुकतेच न्यू यॉर्कर  या नियतकालिकात प्रसिद्ध झालेले हे व्यंगचित्र दुसऱ्या प्रकारचे आहे.  सर्वप्रथम MOMA म्हणजे काय ते समजून घ्यावे लागते.MOMA म्हणजे न्यू यॉर्क या शहरातील सुप्रसिद्ध  म्युझियम ऑफ मॉडर्न आर्ट्स.  या व्यंगचित्राचे कलाकार फेलिपे गॅलिंडो (Felipe Galindo), हे ‘फेगो’ … Continue reading संपादकीय : मे २०२६  : चित्रामागचे व्यंग 

भारतीय न्यायव्यवस्थेच्या इतिहासात काही खटले असे आहेत, की  त्यांत केवळ कायद्याची व्याख्या होत नाही; तर मानवी संवेदना आणि मानवी आयुष्याच्या सन्मानाला नवा आयाम देण्याचा प्रयत्न होतो. हरीश राणा प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेला निकाल याच श्रेणीतील आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून कोमात असलेल्या हरीश राणा यांना कृत्रिम श्वासोच्छ्वासावरून (Life Support) हटवण्याची परवानगी देऊन न्यायालयाने पुन्हा एकदा हे स्पष्ट केले आहे, की ज्याप्रमाणे माणसाला सन्मानाने जगण्याचा अधिकार आहे, … Continue reading अग्रलेख : सन्मानाने निरोप घेण्याचा हक्क – एक काळाची गरज

कोलंबिया हा दक्षिण अमेरिकेतील एक महत्त्वाचा देश. अमली पदार्थांच्या व्यापारासाठी आणि व्हेनेझुएलानंतर अमेरिकेचे लक्ष्य बनण्याची दाट शक्यता असलेला देश म्हणून आपल्या सर्वांना तो परिचित आहे. पाबलो एस्कोबार या अमली पदार्थ – तस्करीसाठी कुप्रसिद्ध असलेल्या तस्करावर आधारित ‘नार्कोस’ ही नेटफ्लिक्सवरची मालिका खूप गाजली. या निमित्तानेही कोलंबिया व तेथील अमली पदार्थांचा व्यापार हा आपल्याला माहिती झाला. कोलंबिया हा दक्षिण अमेरिकेतील एकमेव असा देश आहे ज्याला पॅसिफिक महासागर … Continue reading संपादकीय : कोलंबियन आरोग्य व्यवस्थेच्या निमित्ताने

मॅथेमॅटिकल इकॉलॉजी: निसर्गाची गणिती भाषा आणि माधवराव गाडगीळांचा वारसा नुकतेच सुप्रसिद्ध पर्यावरण तज्ज्ञ आणि ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ डॉ. माधवराव गाडगीळ यांचे निधन झाले. त्यांच्या जाण्याने भारतीय पर्यावरण चळवळीचा एक देदीप्यमान स्तंभ कोसळला आहे. त्यांच्या अफाट कर्तृत्वाबद्दल सर्वत्र बरेच काही लिहिले आणि बोलले गेले; मात्र, त्यांच्या अभ्यासाचा पाया ज्या विषयावर उभा होता, तो म्हणजे ‘मॅथेमॅटिकल इकॉलॉजी’ (Mathematical Ecology) किंवा ‘गणितीय पर्यावरणशास्त्र.’ त्यांनी आपली डॉक्टरेट हार्वर्ड विद्यापीठातून याच … Continue reading संपादकीय : फेब्रुवारी २०२६

अनिश्चितता     भारतातील सुशिक्षित आणि उच्च कौशल्यप्राप्त तरुणांचे अमेरिकेसारख्या विकसित देशांमध्ये होणारे स्थलांतर (Brain Drain) हा एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि बहुआयामी विषय आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या कार्यकाळात लागू झालेले कठोर आयात शुल्क धोरण आणि स्थलांतरितांविषयीचे बदललेले नियम यांमुळे हा मुद्दा जागतिक स्तरावर चर्चेत आला असला तरी, या स्थलांतराची मुळे भारतीय समाज, शिक्षण आणि अर्थव्यवस्थेतील काही मूलभूत समस्यांमध्ये खोलवर रुजलेली आहेत. यांपैकी एक अत्यंत महत्त्वाचे कारण म्हणजे … Continue reading  संपादकीय : जानेवारी २०२६ 

एक गोष्टीवेल्हाळ वाचकाग्रणी   पालघर येथील सुधीर दांडेकर अंतर्नाद वाचकांना एक व्यासंगी लेखक म्हणून  सुपरिचित आहेत. या नोव्हेंबरच्या अंकातदेखील त्यांचा एक अभ्यासपूर्ण लेख वाचायला मिळेल.  सांस्कृतिक, सामाजिक, ऐतिहासिक घटनांचा वेध घेण्याची त्यांची एक निराळी पद्धत आहे.  अशा प्रकारचा वेगळा विचार करण्यासाठी आवश्यक असणारे वाचन आणि चिंतन ते विपुलपणे करत असतात.  त्यांचा स्वतःचा खूप मोठा असा पुस्तक संग्रह आहे. त्याचबरोबर गेली सुमारे पन्नास वर्षे वृत्तपत्रांत येणाऱ्या विविध … Continue reading संपादकीय