बाळ गाडगीळ    बाळ गाडगीळ यांचे विनोदी लेखन मी लहानपणापासून वाचत आलो होतो. मला त्यांचे विडंबनपर लेखन विशेष आवडत होते; विशेषतः ‘अखेर पडदा पडला, एकच प्याला पण कोण?’  वगैरे नाटकांचे विडंबन करणारे लेखन; पण प्रत्यक्ष भेट बरीच उशिरा झाली. तसा मी १९६५ ते १९६७ पर्यंत फर्ग्युसन महाविद्यालयात होतो. तेव्हा ते तिथे उपप्राचार्य होते, अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक होते. ‘रसिक मंडळ’ असे काहीतरी मंडळही ते चालवीत होते; पण गाडगीळ … Continue reading मोठी माणसे ५

 विद्याताईंशी माझा संबंध आला तो किर्लोस्करचे तेव्हाचे कार्यकारी संपादक ह.मो.मराठे यांच्यामार्फत. मी आयआयटीत असल्यापासून कविता लिहू लागलो होतो. सुट्टीत मी पुण्यात आलेलो असताना मराठे यांच्याकडे काही कविता दिल्या. माझी प्रकाशित झालेली पहिली कविता ‘मला एकदा पंख फुटले होते’ त्यांनीच  किर्लोस्करच्या एका अंकात छापली. त्यानंतर हळूहळू मराठ्यांकडे माझ्या कविता देऊ लागलो. मी कूर्मगतीने कविता लिहीत होतो आणि त्या अधून मधून किर्लोस्कर मध्ये येऊ लागल्या. त्यातलीच एक … Continue reading मोठी माणसे ४ :विद्या बाळ

 एक सामान्य आठवण माझ्या मनात का बरं जपून  ठेवली गेली असावी? मी आणि माझी आई एका बसची वाट पाहत होतो. बस दुरून येताना दिसत होती; पण तिचा वेग अतिशय कमी आहे असं भासत होतं. ते वाट पाहणं सहनशीलतेची परीक्षा पाहणारं होतं. शेवटी ती बस जेव्हा आमच्या थांब्यावर पोचली तेव्हा मात्र ती अगदी कमी वेळ थांबली आणि आम्ही ती बस पकडू शकलो नाही. आमच्या दोघींच्याही हातात … Continue reading सहृदयी

गृहिणी ते विख्यात गायिका (उत्तरार्ध)    लग्नानंतर  मालिनीताईंनी गाणं केलं पाहिजे, ही वसंतरावांची प्रेमळ अटच होती. अनेक गुणवान भारतीय स्त्री कलावंतांना आपली कला अपेक्षेप्रमाणे वाढवता येत नाही; मग ते गाणं असो, वाद्य वादन असो किंवा इतर कुठलीही कला. केवळ कलाच नव्हे; तर अनेक स्त्रियांना अर्धवट राहून गेलेलं शिक्षणही पूर्ण करता येत नाही. या पार्श्वभूमीवर वसंतरावांचे विचार किती वेगळे होते, काळाच्या पुढे होते याचं आश्चर्य वाटतं. त्यांच्या … Continue reading पंडिता मालिनीताई राजुरकर

सन १९६६ पासून राजहंस प्रकाशनाशी दिलीप माजगावकर निगडित झाले. १९८४ सालापासून या प्रकाशन संस्थेची धुरा पूर्णपणे ‘दिगमा’ यांच्या हाती आली. नवे विषय आणि नवे लेखक यांबाबत ‘राजहंस प्रकाशन’ नेहमीच स्वागतशील राहिले आहे. ‘राजहंस प्रकाशना’ने वाचकांपुढे आणलेल्या अनेक लेखकांनी त्या त्या क्षेत्रांतील आपल्या कामाने आणि त्यासंबंधीच्या पुस्तकलेखनाने अत्यंत आगळीवेगळी कामगिरी उभी केली. ‘राजहंसी’ ग्रंथसूचीमध्ये सर्व वाङ्मयप्रकार आहेत; पण त्यांतही चरित्र, आत्मचरित्र, इतिहास, समाजकारण, राजकारण आणि विज्ञान ही … Continue reading तो राजहंस एक… 

शांताबाई शेळके    शांता शेळके हे नाव अगदी लहानपणापासून माहीत झालेले होते. पाठ्यपुस्तकातील त्यांची ‘बघ आई आकाशात सूर्य हा आला’ सारखी कविता पाठ करताना त्याखालचे ‘शांता ज. शेळके’ हे नावदेखील मी पाठ करून ठेवले होते; मग हळूहळू त्यांचे बालसाहित्य – तीन शिलेदारसारखी रूपांतरित कादंबरिका वाचता वाचता, मी त्यांच्या परदेशी चित्रपट कथांपर्यंत पोहोचलो.  त्यांची चित्रपटगीते, भावगीते, कोळीगीते तर कानांवर पडून पडून आवडायला लागली होती आणि मोठे … Continue reading मोठी माणसे ३

गृहिणी ते विख्यात गायिका त्यांची माझी प्रत्यक्ष भेट फक्त दोन वेळा झाली होती. एरवी त्या व्यासपीठावर गायिका म्हणून आणि मी समोर श्रोता हेच आमचं मुख्य नातं होतं. त्यांच्या असंख्य सामान्य चाहत्यांपैकी, रसिकांपैकी मी एक! संगीताच्या व्याकरणापर्यंत मी कधी पोहोचले नाही – पोहोचावं असं कधी वाटलंही नाही. संगीतानंदाच्या पायरीवरच थांबले. त्यांचं गाणं आवडूनही मैफलींनंतर आवर्जून भेटून तसं कधी सांगितलं नाही; कारण त्यांच्या भैरवीचे शांतवणारे सूर बरोबर … Continue reading पंडिता मालिनीताई राजूरकर 

श्री. पु. भागवत    श्रीपुंच्या बाबतीत  ;श्री.पु.’ एवढी आद्याक्षरेसुद्धा त्यांचे नाव (श्री. पु. भागवत) आपल्या मनात उमटवण्यास पुरेशी आहेत; जसे ‘पु. ल.’ हे शब्द.   शिवाय हे   वर्ष श्रीपुंचे जन्मशताब्दी वर्ष असल्याने त्यांचे येथे स्मरण करणे औचित्यपूर्णही होईल. श्रीपुंची आणि माझी पहिली भेट डिसेंबर १९८१ मध्ये मुंबईत झालेल्या ‘स्वाभिमान साहित्य संमेलना’त झाली. त्याआधीपासूनच माझ्या मनात त्यांच्याबद्दल आदरभाव निर्माण झाला होता. लहानपणापासून वाचत आलेल्या सत्यकथा, मौज … Continue reading मोठी माणसे २

श्री. बा. रानडे अंतर्नाद आंतरजाल माध्यमातून पुन्हा सुरू झाले आहे ही माझ्यासाठी आणि खरेतर सर्वच वाचनप्रेमींसाठी मोठीच आनंदाची आणि स्वागतार्ह गोष्ट आहे.  छापील अंतर्नादमधील माझे लेखन मुख्यतः गद्य लेखांच्या स्वरूपात होते; किंबहुना मला गद्य लेखनाची वाट सापडली ती अंतर्नादमुळेच! त्याची सुरुवात झाली २००४ या वर्षी. ‘मनकविता’ सदरासाठी भानू काळे यांनी माझ्याकडे लेख मागितला आणि मी तो दिला. तो लिहिल्यानंतर कवितेविषयी सांगण्यासारखे आपल्याकडे बरेच काही आहे … Continue reading मोठी माणसे १: श्री. बा. रानडे