विद्यापीठाचा बँड वाजू लागला. प्रेक्षकांची उत्कंठा शिगेला पोचली. त्यांना त्यांची मुलं पदवीदान समारंभासाठी विकत घेतलेल्या खास गाऊन, केप, आणि टोप्या घालून स्टेजवर जाऊन विद्यापीठाच्या प्रेसिडेंटच्या हस्ते पदव्या स्वीकारताना बघायची होती. “विद्यार्थी आता सभागृहात प्रवेश करत आहेत हो! कृपया सगळ्यांनी उठून उभं राहावं!” भालदार चोपदारांनी आवाज दिला. शेकडोंच्या संख्येत प्रेक्षकांत उपस्थित झालेले आई-बाप, आजी-आजोबा, भाऊ-बहिणी, इतर नातलग, मित्रमंडळी उठून उभी राहिली. टाळ्या वाजवण्यासाठी सज्ज झाली. आजचा … Continue reading उच्च शिक्षणाचा गाभा: भाग ५ – पदवीदान समारंभाची चित्तरकथा!

  अमेरिकेत पाय ठेवल्यापासून अगदी बालवाडीपासून ते कॉलेजपर्यंत आणि त्यानंतर नोकरी धंद्यामध्येसुद्धा सतत नेते व्हा’ हा धोशा ऐकू येतो. ‘काम सुरू करा! थांबू नका! पुढे व्हा! करून बघा! मोठी स्वप्नं बघा! नव्या कल्पना मांडा!’ असा आग्रह जिकडे तिकडे चालू असतो. सुरुवातीला ह्याचा मला फार विस्मय वाटायचा. कळायचंच नाही की बालवाडीतल्या चिंगऱ्या पोरांना कशाला  आणि कसले नेतृत्व शिकवायचे? पुढे मग मुलं हायस्कूलमध्ये गेल्यावर पुन्हा तोच  अनुभव … Continue reading उच्च शिक्षणाचा गाभा ४ –  नेतृत्व पाहिजे 

 अलीकडे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स – एआय – AI) ह्याचं नाव जगभर दुमदुमत आहे. चॅट जीपीटी किंवा जीपीटी-४ असे काही प्रोग्रॅम्स एआय प्रणालीच्या अग्रस्थानी आहेत. गूगलनेही स्वतःची एआय प्रणाली – गूगल बार्ड – आणली आहे. त्यामुळे सगळीकडे एआय भला की बुरा – हिरो की व्हिलन – हवा की नको असे वाद पेटायला लागले आहेत. अगदी चोऱ्या करण्यापासून बँकांना लुटण्यापर्यंत नवे नवे शोध लावत मानवापुढचे सारे … Continue reading उच्च शिक्षणाचा गाभा भाग ३ – कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा धमाका!

मन केवढं केवढं…  खरं सांगा बरं, शाळा-कॉलेजांमध्ये मनाच्या मशागतीसाठी किती परिश्रम घेतले जातात? शरीराची आपण काळजी घेतो, ज्ञान वाढवतो; पण मनाच्या मशागतीची, मनाच्या वाढीची तसदी कोण घेतो? सध्यातरी उच्च शिक्षणाचा सगळा भर आणि भार विद्यार्थ्यांचं ज्ञान आणि कौशल्य वाढवण्यावर असतो; म्हणजे मग मुलांना पदव्या मिळतात, नोकऱ्या मिळतात आणि ते त्यांच्या त्यांच्या मार्गी लागतात.  पण प्रश्न असा आहे की ते ‘कोणत्या’ मार्गी लागतात? की त्यांची पुरती … Continue reading उच्च शिक्षणाचा गाभा – भाग २ : 

उच्च शिक्षणाचा गाभा  – भाग १ – रेड इंडियन परदेशी आलेल्यांपैकी बरेच जण मूलत: उच्च शिक्षणासाठी परदेशात येतात. यावर  आपण एक मूलभूत प्रश्न विचारू या – उच्च शिक्षण – मग ते मायदेशात असो वा परदेशात, आपल्याला नक्की कशासाठी उच्च शिक्षण हवं आहे? त्या मागचा आपला उद्देश काय आहे?  खरं सांगू का, हा प्रश्न मी स्वत:ला कधीही विचारलेला नव्हता. अहो, त्यात विचारायचं काय? शिक्षण म्हणजे आपण … Continue reading उच्च शिक्षणाचा गाभा  – भाग १ – रेड इंडियन