सगळं काही राममय झालंय् सध्या. असं वाटलं की यानिमित्ताने शिल्पांतून दिसणारी रामकथा पहावी. कांचनमृग, सीताहरण, वालीवध, सेतुबंधन वगैरे प्रसंग खूपदा कोरलेले दिसतात. पण नेहमी न दिसणारी काही शिल्पं होयसळ मंदिरांच्या दौऱ्यात दिसली. मग आजपर्यंत विविध मंदिरांतून पाहिलेली शिल्पं एकत्र केली आणि तयार झाली ही पाषाणांतली रामकथा. यासाठी जवागल, होसहोललु, बसरलु, बेलूर, हळेबीडु, सोमनाथपूर, हंपी, पट्टडकल, पळसदेव आणि मार्कंडा येथील मंदिरांतील शिल्पांचा विचार केला आहे.

पुत्रशोकाने मृत्यू येणार असा शाप मिळाला म्हणून दुःखी होण्याऐवजी निदान पुत्रप्राप्ती होणार म्हणून सुखावून अपत्यहीन दशरथ राजा अयोध्येला परततो.

सर्व काही छान असलं तरी अयोध्या राजपुत्रासाठी आसुललेली होती. यावर उपाय म्हणून केलेला पुत्रकामेष्टी यज्ञ आणि मिळालेले पायसदान याचे शिल्पांकन पट्टडकलच्या पापनाथ मंदिरावर आणि हंपीला हजारराम मंदिरात आहे. पायसदानाच्या कृपेने अयोध्येला एक नव्हे चार राजपुत्र मिळाले.

कौसल्येचा राम, कैकयीचा भरत आणि सुमित्रेचे लक्ष्मण-शत्रुघ्न…महाराज दशरथ, तिन्ही राण्या आणि चारही बाळं अशी सोमनाथपूरच्या मंदिरावर दिसली. बाळं अगदी आपापल्या आईच्या मांडीवर… शेजारीच पाळण्यांचं शिल्पांकनही बघायला मिळालं.

दिसामासांनी चौघे वाढू लागले, त्यांचं रांगणारं रूप शिल्पबद्ध केलंय सोमनाथपूरच्या चेन्नकेशव मंदिरावर.
मग यथावकाश त्यांचं राजपुत्र म्हणून गदा, तलवार यांचं प्रशिक्षणही सुरू झालं.

क्रमश: